Cách Accessibility giúp thiết kế của bạn "chạm" tới mọi người dùng

Bạn đã bao giờ thiết kế một giao diện trông cực kỳ "sang chảnh" với tông màu xám nhạt trên nền trắng, nhưng rồi bị khách hàng phàn nàn là... chẳng nhìn thấy gì chưa? Đó chính là lúc Accessibility (tính tiếp cận) lên tiếng. Trong thế giới UXUI Design, một sản phẩm tốt không chỉ dừng lại ở việc đẹp mắt mà còn phải đảm bảo ai cũng có thể sử dụng được, kể cả những người có thị lực kém hay đang sử dụng thiết kế trong điều kiện ánh sáng gắt.

Đừng để người dùng phải "nheo mắt" vì độ tương phản thấp

Lỗi phổ biến nhất của các bạn mới làm UXUI Design là chọn màu sắc theo cảm tính mà quên mất độ tương phản. Một dòng chữ màu xám trên nền trắng có thể trông rất tinh tế trên màn hình Macbook xịn của bạn, nhưng trên một chiếc điện thoại cũ ngoài trời nắng, nó gần như biến mất. Để giải quyết việc này, hãy tuân thủ tiêu chuẩn WCAG (Web Content Accessibility Guidelines).

• Tỷ lệ tương phản tối thiểu cho văn bản thông thường là 4.5:1.
• Với văn bản lớn hoặc tiêu đề, tỷ lệ có thể nới lỏng xuống 3:1.
• Sử dụng các Plugin trên Figma như Stark hoặc Contrast để kiểm tra ngay khi đang thiết kế.

Việc tối ưu màu sắc không chỉ giúp người khiếm thị mà còn giúp tất cả chúng ta đọc nội dung dễ dàng hơn khi mỏi mắt. Đây cũng là một phần quan trọng trong việc xây dựng một Design System chuẩn chỉnh và nhất quán ngay từ đầu.

Kích thước vùng bấm: Đừng biến người dùng thành "xạ thủ"

Bạn đã bao giờ bực mình vì muốn bấm dấu "X" để tắt quảng cáo mà bấm mãi không trúng vì nó quá nhỏ chưa? Trong thiết kế di động, ngón tay của chúng ta không chính xác như con trỏ chuột. Một vùng bấm (Tap Target) quá bé sẽ khiến người dùng ức chế và rời bỏ ứng dụng ngay lập tức.

Quy tắc vàng là hãy giữ vùng tương tác tối thiểu khoảng 44x44 pixels. Ngay cả khi icon của bạn chỉ nhỏ 24px, hãy mở rộng vùng đệm (padding) xung quanh để đảm bảo người dùng có thể "chạm" trúng mục tiêu một cách thoải mái. Điều này cực kỳ quan trọng khi bạn xử lý các layout phức tạp bằng Figma Auto Layout, giúp các thành phần co giãn nhưng vẫn giữ được khoảng cách an toàn.

Typography: Chữ không chỉ để đọc, mà còn để cảm nhận

Việc chọn font chữ và căn chỉnh khoảng cách dòng (line-height) quyết định 70% trải nghiệm đọc trên website. Một đoạn văn bản quá khít hoặc font chữ quá mảnh sẽ gây mỏi mắt rất nhanh. Hãy nhớ rằng, Accessibility trong typography không chỉ là chọn font chữ to, mà là tạo ra nhịp điệu đọc thoải mái.

Khoảng cách dòng lý tưởng thường rơi vào khoảng 1.5 đến 1.6 lần kích thước chữ. Ngoài ra, hãy hạn chế việc căn đều hai bên (justify) vì nó tạo ra những khoảng trắng lởm chởm, gây khó khăn cho người mắc chứng khó đọc. Bạn có thể tham khảo thêm các mẹo về Typography trong UXUI để nâng cấp tính thẩm mỹ lẫn tính tiếp cận cho sản phẩm của mình.

Giao tiếp với Developer qua Alt-text và States

Thiết kế xong không có nghĩa là hết trách nhiệm. Một Designer giỏi cần biết cách truyền đạt ý tưởng để lập trình viên có thể hiện thực hóa tính tiếp cận vào code. Ví dụ, bạn cần chỉ định Alt-text (văn bản thay thế) cho hình ảnh để các trình đọc màn hình (screen reader) có thể mô tả nội dung cho người khiếm thị. Bạn có thể tìm hiểu thêm về các thuộc tính này tại MDN Web Docs.

Bên cạnh đó, đừng quên thiết kế đầy đủ các trạng thái (states) như Hover, Focus, và Active. Trạng thái Focus đặc biệt quan trọng cho những người điều hướng bằng bàn phím thay vì chuột. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này chính là bí quyết giúp việc giao tiếp Designer và Developer trở nên mượt mà, ít sai sót và tạo ra một sản phẩm nhân văn thực sự.

Accessibility không phải là rào cản sáng tạo, mà là một thử thách giúp bạn thiết kế thông minh hơn. Khi bạn quan tâm đến mọi đối tượng người dùng, sản phẩm của bạn tự khắc sẽ có giá trị và sức lan tỏa mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Vậy trong dự án tới, bạn sẽ bắt đầu áp dụng tiêu chuẩn Accessibility nào đầu tiên?

Ghé thăm DIA DEMY để cập nhật thêm nhiều kiến thức thực chiến về thiết kế và lập trình nhé!